Het kiezen van de juiste takel

Het vraagt zeker kennis en inzicht van de normen, om te bepalen welke soort takel u dient te gebruiken bij een bepaalde toepassing.

Dit document probeert u op weg te helpen om de juiste keuze te maken.

 

Veiligheid

Veiligheid is het belangrijkste aspect bij de keuze van een takel. Hierbij zijn de volgende situaties denkbaar:

1. Er bevinden zich geen personen onder de gehesen last.

2. De opgehesen last hangt stil boven personen.

3. De last beweegt boven personen of er worden personen gehesen.

 

Bij de laatste twee gevallen is er sprake van een verhoogt risico. Daarom moeten er aanvullende veiligheidsmaatregelen getroffen worden.

 

We bekijken elke situatie afzonderlijk:

 

1: Er bevinden zich geen personen onder de gehesen last:

Zodra het zeker is dat er zich geen personen onder de last (kunnen) begeven kan er gebruik worden gemaakt van de “normale” industriële takels. Industriële takels hebben een veiligheidsfactor van 1:5 en worden in de volksmond D8 takels genoemd.

Een last tot 250 kg mag dan met een z.g. 250 Kg D8 takel opgehesen worden en op een gewenste hoogte blijven hangen.

 

2: De opgehesen last hangt stil boven personen:

Indien er personen onder een last aanwezig (kunnen) zijn dan dient de veiligheidsfactor verdubbeld te worden. Daarnaast stelt het voorschrift dat er een dubbele rem op de takel aanwezig moet zijn. Een takel die aan deze eisen voldoet wordt ook wel een D8+ (D8 “plus”) takel genoemd.

Een D8+ takel heeft een veiligheidsfactor van 1:10, een dubbele rem en een aangepaste slipkoppeling.

Een last tot 250 Kg mag dan worden opgehesen met een D8 + takel van 250 Kg.

Indien dit juist is uitgevoerd mogen er zich nu mensen onder de last bevinden.

 

Een 2e mogelijkheid om deze last met een 250 Kg D8 takel te mogen ophijsen is de volgende:

- De last wordt op hoogte gebracht met een D8 takel.

- De last wordt daarna overgenomen op extra aangebrachte ophangkabels. ( de z.g. steels)

- Daarna wordt de last “van de motorkettingen afgehaald” zodat de last alleen nog maar in de steels hangt.

 

Nadeel van deze procedure is dat de last niet even snel kan zakken. Ook het bepalen van de juiste eindhoogte wordt bepaald door de lengte van de steels.

 

3: De last beweegt boven personen of er worden personen gehesen:

 

Wilt u een last bewegen met uw takels boven personen of bevinden zich personen op / aan de gehesen last dan zal er nog beter per situatie gekeken moeten worden wat de meest passende oplossing is. De variabelen zijn zo uitgebreid dat een eenduidige aanwijzing daarom moeilijk te geven is. Neem hiervoor contact op met Rolight.

 

Tijdelijke of vaste -installatie

Er is een groot verschil tussen tijdelijke en vaste installaties. Bij een tijdelijke installatie mag je er vanuit gaan dat de installatie uitsluitend bediend zal worden door een daarvoor voldoende onderricht persoon. Deze situatie komt veel voor bij eenmalige evenementen en verhuur. De verhuurder dient er zorg voor te dragen dat de hijsinstallatie alleen door een voldoende onderricht persoon kan worden bedient en niemand anders. In deze situatie is het gebruik van D8 en D8 + takels, zonder eindschakelaars, te verdedigen.

 

Bij gebruik van electrotakels in een vaste installatie ligt dit anders. Hier kan het ten alle tijden voorkomen dat de installatie ook door onbevoegden (lees: ondeskundigen) wordt bedient. Om deze reden is het zeker aan te bevelen een D8+ takel te gebruiken met eindschakelaars (z.g. limit switches). Deze eindschakelaars zijn zodanig afgesteld dat de takels afslaan als de laagste en hoogste hijssituatie is bereikt.

Vanwege de eindschakelaars wordt er bijna altijd voor Low Voltage takels gekozen. Dit zijn takels met een rode en een gele stekker: De rode voor de voeding en de gele voor de stuurstroom.

 

Algemene tips:

Voordeel D8+ takel

Dit type takel heeft een veiligheidsfactor van 1:10. D.w.z. dat een “normale” 1000 kg takel geschikt is gemaakt om Max 500 kg te kunnen heffen. De slipkoppeling van deze takel is dan ook op deze last afgesteld. Het zal mogelijk zijn om tot 1,25* x 500 = 625 kg te heffen. (niet meer, want dan treed de slip in werking)

 

D8 met verdubbelde veiligheid:

Bij verhuurklussen worden in plaats van D8+ takels ook wel D8 takels gebruikt. Door met een D8, 500 kg takel “slechts” 250 kg max op te tillen kan ook de veiligheid van 1:10 worden bereikt. Bedenk echter wel dat de slip van deze takel nog altijd op 1,25* x 500 kg = 625 kg staat afgesteld! Er kan dus toch snel een veel te zware last worden gehesen. Daarbij heeft deze takel geen dubbele rem. Kortom; schijnveiligheid!

* De slip van 1,25 kan variëren van 1,25 tot 1,6 afhankelijk het merk takel.

 

Ophanging:

Kan de (dak) constructie de last wel aan?

Bedenk wat de totaal te hijsen last gaat worden. Een dakconstructie moet dit wel kunnen hebben tenslotte. Vraag daarom bij de constructeur na wat de extra dakbelasting mag zijn (naast sneeuw of water).

Goed overleg in deze voorkomt dat de last blijft liggen en het plafond naar beneden buigt!

Tip: Controleer ook of er niet toevallig werkzaamheden aan het dak worden uitgevoerd. Bitumenketels en rollen dakbedekking kunnen zware extra belasting veroorzaken.

 

Type takel:

Kies nooit een over gedimensioneerde takel. Het klinkt als een goed idee om te investeren in zware takels, zodat ze altijd krachtig genoeg zijn. Denk er echter aan dat bijvoorbeeld een 1000 kg takel “pas” door z’n slipkoppeling gaat bij een last van zo’n 1250 – 1400 kg (sterk afhankelijk van merk en type). Is dit wel veilig?

 

Inspectie, onderhoud en keuring

Hoe vaak moet ik mijn takels laten keuren?

We onderscheiden inspectie, onderhoud en keuring.

 

Inspectie:

Inspectie gebeurd door de gebruiker voorafgaand, tijdens en na iedere hijsbeweging. Van inspectie wordt geen registratie bijgehouden. Inspectie is in deze iets als weten waar je mee bezig bent, heel goed opletten en maatregelen nemen indien nodig. Lees de handleiding van de takel voor inspectie richtlijnen.

 

Onderhoud:

Onderhoud wordt periodiek gedaan door een deskundig persoon. Dit kan een persoon binnen uw organisatie zijn. Onderhoud wordt geregistreerd. Zie wederom de handleiding van de takel voor onderhoudspunten.

 

Keuring:

Keuring wordt gedaan door een geregistreerde keuringsinstantie. Elke installatie dient ten minste gekeurd te worden overeenkomstig de voorschriften van de leverancier. In het algemeen is dit een jaarlijkse keuring. Ook installaties die minimaal gebruikt worden vragen om jaarlijkse keuring. Motoren die lang stilstaan kunnen sneller slijten dan anderen. Lagers drogen uit, het vet staat te lang stil en klontert vast ed.

 

Advies:

Wij adviseren u altijd de veiligste keuze te maken. Veiligheidsrisico’s dient u echter zelf in te schatten. We denken graag met u mee, maar u bepaalt wat u koopt.

Rolight gebruikt voor haar eigen projecten Low Voltage D8+ takels met limit switches. Hiermee doen wij er alles aan om gebruikers en publiek maximaal te beschermen.

 

 

Een schematisch overzicht met betrekking tot het sturen van takels vindt u hier.